Maatwerk in WordPress: zo voorkom je problemen bij updates

Maatwerk in WordPress komt vaak neer op kleine aanpassingen in code. Dat kan een extra functie zijn, een wijziging in gedrag of een koppeling die standaard niet beschikbaar is.

Waar het vaak misgaat, is niet het maatwerk zelf, maar waar het wordt geplaatst. Veel oplossingen die online worden aangeraden werken op korte termijn, maar zorgen later voor problemen bij updates van WordPress, thema’s of plugins.

In deze blog leggen we uit wat maatwerk in WordPress precies is, welke plekken daarvoor geschikt zijn en welke keuzes je beter kunt vermijden. Zo voorkom je dat aanpassingen bij een update onverwacht problemen veroorzaken.

Ben je nog niet bekend met WordPress? In onze uitleg over WordPress websites: mogelijkheden, kosten en beheer gaan we hier uitgebreider op in.

Let op! Deze blog bevat aspecten die technische kennis vereisen. Wanneer een van deze stappen verkeerd wordt uitgevoerd kun je je hele site onbereikbaar maken. Heb je hulp nodig? Neem dan contact met ons op.

Wat bedoelen we met maatwerk in WordPress?

Met maatwerk in WordPress bedoelen we aanpassingen die verder gaan dan standaard instellingen of het gebruik van bestaande plugins. Het gaat om wijzigingen in gedrag of functionaliteit die niet standaard beschikbaar zijn binnen WordPress of een thema.

Dat kan bijvoorbeeld zijn:

• een extra functie die automatisch iets uitvoert
• een aanpassing in hoe content wordt weergegeven
• een koppeling met een extern systeem
• logica die bepaalt wat er gebeurt na een actie

Belangrijk hierbij is het onderscheid tussen instellen en aanpassen. Veel zaken in WordPress kun je configureren via instellingen of plugins. Pas wanneer dat niet voldoende is, kom je uit bij maatwerk in code.

Waar kun je maatwerk in WordPress plaatsen?

Maatwerk in WordPress kan op verschillende plekken worden toegevoegd. Welke plek geschikt is, hangt af van wat je aanpast en hoe blijvend die aanpassing moet zijn.

In grote lijnen zijn er drie mogelijkheden:

• in het actieve thema
• in een child theme
• in een plugin

Elke optie heeft een ander doel en andere gevolgen bij updates. Het probleem ontstaat vaak wanneer deze opties door elkaar worden gebruikt, of wanneer maatwerk op de eerste beschikbare plek wordt toegevoegd zonder na te denken over de impact op de lange termijn.

In de volgende secties leggen we per optie uit wanneer deze geschikt is en wanneer niet.

Functions.php

Het bestand functions.php is onderdeel van een WordPress-thema. Het is bedoeld om thema-specifieke functies toe te voegen, zoals kleine aanpassingen in weergave of gedrag dat direct gekoppeld is aan het ontwerp van de website.

Wanneer je direct wijzigingen aanbrengt in de functions.php van jouw thema zal je code ongetwijfeld direct werken. Het grote probleem is echter wanneer de uitgever van jouw thema besluit een update uit brengen, al jouw wijzigingen aan de functions.php worden overschreven. Helaas, al je werkt voor niets.

Daarnaast ontstaat er snel onduidelijkheid:

• maatwerk en thema-logica lopen door elkaar
• het is lastig te achterhalen welke code waarvoor is toegevoegd
• aanpassingen worden moeilijker te onderhouden

Dat betekent niet dat functions.php nooit gebruikt mag worden. Voor kleine, tijdelijke of puur thema-gerelateerde aanpassingen kan het prima werken. Maar zodra maatwerk functioneel van aard is of bedoeld is om langere tijd te blijven bestaan, is functions.php meestal niet de juiste plek. Daarom raden we altijd af om dit zelf te doen.

Een child thema voor je WordPress maatwerk

Om te voorkomen dat je wijzigingen worden overschreven door een update van thema, kun je gebruik maken van een zogenaamd ‘Child theme’. Dit is een soort mini-thema die je kunt maken in WordPress waar je jouw code in kunt verwerken. In die zin lost een child theme een belangrijk probleem op: maatwerk blijft bestaan wanneer het hoofdthema wordt bijgewerkt.

Dat maakt een child theme geschikt voor:

• aanpassingen in de opmaak
• wijzigingen in templates
• kleine thema-gerelateerde functies

Alles wat direct gekoppeld is aan hoe het thema werkt of eruitziet, hoort in principe thuis in een child theme. Tegelijkertijd is een child theme geen oplossing voor alle vormen van maatwerk. Het blijft namelijk onderdeel van het thema.

Dat zorgt voor deze beperkingen:

• functionaliteit is afhankelijk van het actieve thema
• wisselen van thema betekent opnieuw maatwerk aanpassen
• de scheiding tussen ontwerp en functionaliteit vervaagt

Een child theme voorkomt dus dat maatwerk wordt overschreven bij updates, maar lost niet het onderliggende probleem op wanneer maatwerk eigenlijk los zou moeten staan van het thema. Daarom is een child theme vooral geschikt voor thema-specifiek maatwerk, maar minder geschikt voor functionaliteit die blijvend onderdeel is van de website, los van het ontwerp.

Hoe maak je een child theme aan?

Wanneer een child theme de juiste keuze is, kun je dit best eenvoudig opzetten. Het doel is dat je aanpassingen gescheiden blijven van het hoofdthema en niet worden overschreven bij updates.

In grote lijnen komt het neer op de volgende stappen:

1. Log in op je server en maak een nieuwe map aan

Log in op je server of hostingomgeving en ga naar wp-content/themes. Vaak staat je website in een map genaamd “htdocs”, “public” of iets in die richting. Je herkent je WordPress installatie aan de mappen “wp-content”, “wp-includes” en “wp-admin”.

Ga vervolgens naar de map “wp-content” en dan naar de map “themes”. Maak daar een nieuwe map aan voor het child theme. Het verschilt erg per server of hostingbedrijf hoe deze stap moet. Kom je er niet uit? Neem dan contact met ons op of met jouw hostingbedrijf.

2. Voeg een style.css toe

In deze map plaats je een style.css-bestand waarin je het child theme definieert en koppelt aan het hoofdthema.

3. Koppel het hoofdthema

In het style.css-bestand geef je aan welk thema het parent theme is. Daarmee weet WordPress welk ontwerp moet worden ingeladen. Een voorbeeld van een “style.css” bestand voor een child thema is:

/*
Theme Name:   Child thema
Author:       Webtify
Author URI:   https://webtify.nl
Template:     twentytwenty
Version:      1.0.0
*/

De instellingen spreken allemaal wel voor zich. Alleen de variabele Template behoeft wat uitleg. Dit is de naam van de map waarin jouw hoofdthema staat. In mijn geval maak ik een child thema voor het standaard WordPress thema Twenty Twenty. Deze bevindt zich in een map genaamd “twentytwenty” binnen de “themes” map. Dat is het, je hebt je eerste WordPress thema gemaakt!

Let op! Activeer je thema op dit moment nog niet! Dit zal ervoor zorgen dat de lay-out van je website niet goed wordt weergegeven omdat de stijl nog niet wordt overgenomen!

4. Laad het hoofdthema correct in

Via een functions.php-bestand zorg je ervoor dat de styles van het hoofdthema worden gebruikt. Hierdoor wordt je website weergegeven zoals het hoort. Maak in dezelfde map als het “style.css” bestand een bestand aan genaamd “functions.php”.

<?php
add_action( 'wp_enqueue_scripts', function () {
	wp_enqueue_style('parent-style', get_template_directory_uri() . '/style.css');
});
// Hieronder kun je beginnen met het toevoegen van je maatwerk code!

Dit stukje PHP code zorgt ervoor dat het “style.css” bestand van je hoofdthema wordt ingeladen.

5. Activeer het child thema

De laatste stap is het activeren van je thema in WordPress. Log in op de adminomgeving van je website. Deze bevindt zich standaard op “/wp-admin”. Ga vervolgens naar “Appearance -> Themes” of in het Nederlands “Weergave -> Thema’s”. Hier zie je nu jouw Child thema tussen staan. Druk op “Activate” of in het Nederlands “Activeer”.

Je kunt nu je WordPress maatwerk code toepassen in de functions.php die je zojuist hebt aangemaakt. Let op bij het maken van wijzigingen dat deze direct worden toegepast op jouw website. Bij een code die niet klopt kan dit ervoor zorgen dat je complete website onbereikbaar wordt.

Waarom maatwerk in WordPress vaak misgaat

Een veelvoorkomende oorzaak is dat maatwerk op een plek wordt toegevoegd die daar technisch niet voor bedoeld is. Dat lijkt op korte termijn handig, maar maakt de website kwetsbaar bij wijzigingen.

Dit gaat vaak mis in de volgende situaties:

• code wordt direct toegevoegd aan een thema
• maatwerk wordt geplaatst zonder rekening te houden met updates
• oplossingen van forums of documentatie worden één-op-één overgenomen
• er wordt geen onderscheid gemaakt tussen thema-logica en functionaliteit

Op het moment dat WordPress, een thema of een plugin wordt geüpdatet, kan dit leiden tot fouten, waarschuwingen of zelfs een onbereikbare website. Wel is het heel belangrijk voor de veiligheid van je site om updates uit te voeren en je site goed te onderhouden, dus blijf dit wel doen.

Het probleem zit dus zelden in het idee achter het maatwerk, maar vrijwel altijd in de gekozen aanpak. Door vooraf na te denken over waar maatwerk thuishoort, voorkom je dat aanpassingen later voor problemen zorgen.

Wanneer maatwerk beter in een plugin past

Niet al het maatwerk hoort thuis in een thema of child theme. Zodra een aanpassing losstaat van het ontwerp van de website, is een plugin vaak de betere plek.

Een simpele vuistregel is:

• alles wat met weergave en layout te maken heeft → thema of child theme
• alles wat met functionaliteit en gedrag te maken heeft → plugin

Functioneel maatwerk dat in een plugin zit, blijft werken ongeacht welk thema actief is. Dat maakt deze aanpak stabieler en toekomstbestendiger, vooral bij updates of een eventuele themavervanging.

Maatwerk past beter in een plugin wanneer:

• de functionaliteit blijvend is
• de aanpassing niet afhankelijk is van het ontwerp
• het gedrag sitebreed geldt
• de code ook bij een ander thema moet blijven werken

Denk bijvoorbeeld aan:

• logica die bepaalt wat er gebeurt na het versturen van een formulier
• extra validaties of automatiseringen
• koppelingen met externe systemen
• aangepaste WordPress-functionaliteit die niets met layout te maken heeft

Door dit soort maatwerk in een plugin te plaatsen, voorkom je dat functionele code “verstopt” raakt in een thema. Dat maakt het onderhoud overzichtelijker en verkleint de kans dat aanpassingen bij updates onverwacht verdwijnen.

Belangrijk hierbij is dat dit geen losse “snelle oplossing” moet zijn. Ook maatwerk-plugins moeten netjes zijn opgezet, goed worden getest en onderhouden. Het voordeel is dat de rol van de code duidelijk blijft: functionaliteit staat los van het ontwerp.

Twijfel je? Dan is uitbesteden verstandiger

In WordPress lijkt alles vaak overzichtelijk, zeker bij kleine aanpassingen. In de praktijk blijkt echter dat het niet zozeer om de code zelf gaat, maar om de gevolgen. Vooral bij updates en onderhoud kunnen verkeerde keuzes alsnog problemen veroorzaken.

Uitbesteden is vaak verstandiger wanneer:

• je niet zeker weet waar maatwerk thuishoort
• je aanpassingen doet zonder dat je zeker weet of dit goed is
• aanpassingen invloed hebben op de werking van de hele website
• updates zonder risico moeten kunnen worden uitgevoerd
• meerdere vormen van maatwerk door elkaar lopen

Bij Webtify kunnen we je hierbij helpen. Bij onze abonnementen nemen we al het beheer van je website uit handen. Natuurlijk heb je zelf altijd toegang tot je site, als je aanpassingen wil doen.

Veelgestelde vragen over maatwerk in WordPress

Is maatwerk in WordPress aan te raden?

Ja, maatwerk is vaak juist aan te raden wanneer een website meer moet doen dan de standaardmogelijkheden van WordPress toelaten. Goed toegepast maatwerk zorgt ervoor dat een website beter aansluit op processen, wensen en groei, mits het technisch correct en toekomstbestendig wordt ingericht.

Kan ik zelf maatwerk toevoegen aan WordPress?

In theorie kan dat, maar in de praktijk vraagt maatwerk om kennis van de WordPress-structuur. Het risico zit niet in het schrijven van code, maar in waar deze code wordt geplaatst. Professioneel ingericht maatwerk voorkomt problemen bij updates en maakt een website beter beheersbaar.

Wat gebeurt er met maatwerk in WordPress bij updates?

Goed ingericht maatwerk blijft gewoon functioneren bij updates van WordPress, thema’s en plugins. Problemen ontstaan vooral wanneer maatwerk op een ongeschikte plek wordt toegevoegd. Door maatwerk los te koppelen van thema-updates, blijft een website stabiel op de lange termijn.

Is een child theme een goede oplossing voor maatwerk?

Een child theme is een goede oplossing voor maatwerk dat te maken heeft met het ontwerp of de structuur van een thema. Voor functioneel maatwerk dat losstaat van de vormgeving is een plugin vaak een betere en duurzamere keuze.

Waarom wordt maatwerk vaak uitbesteed?

Maatwerk wordt vaak uitbesteed omdat het impact heeft op de stabiliteit en onderhoudbaarheid van een website. Door maatwerk professioneel te laten inrichten, weet je zeker dat aanpassingen schaalbaar zijn en geen problemen opleveren bij updates of verdere doorontwikkeling.